De oorsprong van ambachtelijk bier in Spanje ligt bij de komst van het nieuwe millennium. Vanaf 2000 besluiten talloze hobbybrouwers hun passie te professionaliseren en richten ze bedrijven op met dat doel. In 2008 waren er in Spanje 20 ambachtelijke brouwerijen tegenover de meer dan 480 waarmee 2018 van start ging. Het aantal microbrouwerijen steeg tussen 2008 en 2014 in Spanje met 1.400%, tegenover 110% in het Verenigd Koninkrijk en 140% in Italië. Toch telde het Verenigd Koninkrijk in 2008 al 670 microbrouwerijen en Italië 200. Spanje sloot zich laat bij deze trend aan.
We raadplegen het krantenarchief om te begrijpen op welk moment in de geschiedenis ambachtelijk bier relevant wordt in de populaire cultuur. De eerste keer dat El País, een van de meest gelezen kranten in Spanje, een van zijn digitale stukken aan ambachtelijk bier wijdt, is in 2012. Een lijst van acht bieren uit kleinschalige productie verscheen in de rubriek El Viajero onder de ondertitel «Het zijn bieren met een ecologische inslag, die zich onderscheiden door hun zorgvuldige bereiding en de zuiverheid van de grondstoffen». Ook in 2012 vinden we een artikel dat La Virgen en La Cibeles presenteert als de nieuwe bieren van Madrid.
Wat betreft de namen die hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van bier in Spanje, moeten we Boris de Mesones noemen, die al 25 jaar in de sector werkt. Hij heeft twee boeken geschreven die gratis op internet te vinden zijn en als fundament dienen voor de meeste huidige brouwers: Cómo emprender una microcervecería en Proceso de elaboración. Boris de Mesones is meesterbrouwer, docent en jurylid bij prestigieuze internationale kampioenschappen. Als consultant heeft hij meegewerkt aan microbrouwerijen als San Frutos, Mica, Arriaca en Villa de Madrid, onder andere.
Op zijn beurt stimuleerde de autoriteit Steve Huxley het ambachtelijke bier in Catalonië. De Engelse auteur van het boek La cerveza... Poesía líquida. Un manual para cervesiáfilos overleed in oktober 2015, maar zijn nalatenschap is nog altijd zeer aanwezig. Naast brouwer richtte hij in Barcelona de Steve Beer Academy op, waar hij docent was. De krant El Mundo interviewde hem in 2008 voor de digitale editie, nog voordat de term „craftbier” ingeburgerd raakte.
Naar aanleiding van de ontwikkeling van de ambachtelijke biercultuur ontstond in 2014 de Asociación Española de Cerveceros Artesanos Independientes (AECAI) met als doel «het ambachtelijke biersegment en zijn leden te definiëren, promoten en verdedigen», aldus de website. Domus, La Sagra, La Virgen, La Cibeles, Dawat, San Frutos en Arriaca zijn de brouwerijen die AECAI hebben opgericht. De vereniging, die 44 ingeschreven brouwerijen telt, stelt een maximale jaarlijkse productie vast van vijf miljoen liter en beperkt het gebruik van ingrediënten om ambachtelijk bier te definiëren. In Catalonië bestaat ook de GECAN (Gremi d'Elaboradors de Cervesa Artesana i Natural), de non-profitvereniging die in 2010 werd opgericht en de sector verdedigt, verspreidt en promoot.
In juridisch opzicht definieert het Koninklijk Besluit 678/2016 van 16 december de ambachtelijke bierproductie als «een proces dat volledig in dezelfde installatie plaatsvindt en waarin de persoonlijke inzet de overheersende factor vormt, onder leiding van een meesterbrouwer of ambachtsman met aantoonbare ervaring, waarbij in de productie de menselijke factor prevaleert boven de mechanische, en dat resulteert in een geïndividualiseerd eindproduct dat niet in grote series wordt vervaardigd».
AECAI, GECAN noch het sociaaleconomische rapport dat Cerveceros de España jaarlijks publiceert, geven cijfers over het verbruik, de verkoop en de productie van Spaans ambachtelijk bier. We moeten terugvallen op het laatste rapport dat in 2017 werd gepubliceerd door het Observatorio Sectorial DBK de Informa. De sector van het ambachtelijke bier in Spanje produceerde in 2017 bijna 20 miljoen liter ten opzichte van bijna 15 miljoen in 2016. De omzet van 2016 bedroeg 45 miljoen euro, tegenover 26 miljoen in 2015 en 15 miljoen in 2014. In april 2017 waren er 480 bedrijven actief die zich in Spanje bezighielden met de productie van ambachtelijk bier. Dat wil zeggen, 90 meer dan in 2015.
De ambachtelijke biersector heeft er in Spanje langer over gedaan om voet aan de grond te krijgen als we hem vergelijken met de “boom” van de jaren 70 in de VS of de explosie van Italiaanse microbrouwerijen in de jaren 90. De biergeschiedenis in Spanje weerspiegelt de traditie van andere landen. Zo inspireerde de Britse Assured Independent British Craft Brewer de Spaanse AECAI. De vooruitgang is echter onmiskenbaar.
