De meest recente studies plaatsen de oorsprong van bier in Israël, 13.000 jaar geleden. Onderzoekers van de Stanford-universiteit vonden in een grot nabij de stad Haifa resten van alcoholproductie, op basis van de verwerking van granen. Oudere resten zijn niet bekend. Zeker is dat dit primitieve bier weinig te maken had met het huidige drankconcept. Het zou een voedingsmiddel zijn dat meer leek op pap of een graansoep. Wel staat vast dat het gebruik ervan verbonden was aan belangrijke gebeurtenissen, zoals de dood, aangezien deze bierresten werden aangetroffen in wat een graf was. Voor deze mensen vormde bier “een mechanisme van sociale regulering in hiërarchische samenlevingen”, aldus Wang, coauteur van de studie.
Zo groot is het belang van bier voor deze oude culturen dat sommige theses stellen dat het bier was, en niet brood zoals we tot nu toe dachten, dat aanleiding gaf tot de landbouw en het sedentaire leven. “Deze ontdekking geeft aan dat het maken van alcohol niet noodzakelijk het resultaat was van de productie van landbouwoverschotten, maar dat het zich, althans gedeeltelijk, ontwikkelde voor rituele en spirituele doeleinden, nog vóór de landbouw”, legt Li Liu uit, hoogleraar aan Stanford en verantwoordelijk voor het onderzoek.
In Spanje vinden we de oudste sporen van bierproductie in Barcelona, in de grot van Sant Sadurní. Dit zijn zelfs de oudste resten van mouten en bierfermentatie in Europa. Er werden bierresten ontdekt in een grafgift uit het midden-neolithicum (5.500-4.000 v.Chr.). In plaats van hop gebruikten de prehistorische mensen lokale planten zoals tijm en bijvoet. Ze kenden het bestaan van gist niet, dus de fermentatie vond ofwel spontaan plaats door het wort in de open lucht te laten staan, ofwel doordat ze honing en/of wilde bessen toevoegden, die gisten op hun schil dragen.
In beide gevallen vervulde bier binnen de prehistorische samenleving een “feestelijke” functie binnen de rituelen rond de overledenen. Experts denken niet dat bier het gevolg was van een graanoverschot, maar dat kleine groepen het bewust brouwden.
Het is de moeite waard de aanpak van Fermun Beers te vermelden, die dit prehistorische bier nabrouwen en aanpassen aan de huidige smaak. Daarvoor gebruiken ze gerstemout, bramen, alsem, citroenverbena en honing, wat het een fruitige en zachte smaak geeft. Ze gebruiken geen hop. Dit bier dient om onderzoek van het Collectief voor Onderzoek naar de Prehistorie en Archeologie van Garraf te financieren.
